ویتامین ب 12 یک مکمل غذایی معمول و ماده دارویی است که در صنایع داروسازی، صنایع غذایی و نوشیدنی کاربرد دارد. تجزیه و تحلیل ویتامین ب 12 از شناسایی و بررسی خلوص کالاهای دریافتی تا تعیین محتوا در محصول نهایی متفاوت است. در اینجا به توضیح چگونگی استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتر برای آنالیزهای متفاوت می‌پردازیم.

ویتامین ب 12 (سیانوکوبالامین) یک ترکیب مهم است که عنصر کبالت در مرکز آن در نظر گرفته شده است. این ماده در عملکرد طبیعی مغز، سیستم عصبی و در تشکیل گلبول‌های قرمز نقش اساسی دارد. همچنین در متابولیسم اسیدهای چرب و اسیدهای آمینه نقش دارد و برای سنتز DNA لازم است.

منابع طبیعی ویتامین ب 12 منشأ حیوانی هستند. گیاهان فقط مقادیر بسیار کمی دارند. در نتیجه، گیاهخواران به ویژه می‌توانند در معرض کمبود ویتامین ب 12 قرار بگیرند. اگرچه افرادی که از سوء جذب ناشی از عوامل دیگر هستند، نیز کمبود آن را دارند. ویتامین ب 12 به عنوان یک مکمل در بسیاری از اشکال، به عنوان مثال در قرص‌ها، یا در داروهای تکی و یا مولتی ویتامین، یا در غذاهای فرآوری شده یا نوشیدنی ها، مانند نوشیدنی‌های انرژی‌زا موجود است.

 در صنایع داروسازی و مواد غذایی، مشتقات ویتامین ب 12 سیانوکوبالامین یا هیدروکسوکوبولامین بیشتر در ترجیح کوبالامین مورد استفاده قرار می‌گیرند زیرا ثبات بهتری دارند و هزینه تولید کمتری را متحمل می‌شوند. این مشتقات به راحتی در بدن انسان به کوبالامین تبدیل می‌شوند.

ویتامین ب 12 برای تجزیه و تحلیل UV-VIS ایده آل است، و به ترتیب سه قله مجزا به ترتیب 278، 361 و 550 نانومتر تولید می‌کند. شدیدترین نقطه اوج در 361 نانومتر است. قله 550 نانومتر مسئول رنگ قرمز ماده است.

طیف جذبی ویتامین ب 12

تجزیه و تحلیل کیفی UV-VIS

برای شناسایی سیانوبالامین، هر سه قله باید تأیید شوند. علاوه بر این، نسبت جذب در قله‌های 361 و 278 نانومتر و نسبت آن در قله‌های 361 و 550 نانومتر محاسبه می‌شود و باید در محدوده مشخصی باشد.

تجزیه و تحلیل کمی UV-VIS

از تجزیه و تحلیل کمی UV-VIS می‌توان برای مقایسه غلظت سیانوکوبالامین با مقایسه نمونه ناشناخته با استاندارد غلظت شناخته شده استفاده کرد. براساس یک اندازه‌گیری مرجع، غلظت نمونه ناشناخته را می‌توان به راحتی محاسبه کرد. حداکثر جذب در 361 نانومتر به طور معمول برای تعیین غلظت استفاده می‌شود. اگر مخلوطی همراه با مواد تداخلی در 361 نانومتر تجزیه و تحلیل آن انجام شود، از قله 550 نانومتر نیز استفاده خواهد شد.

تجزیه و تحلیل مشتق

از آنجایی که سیانوکوبالامین می‌تواند از هیدروکسوکوبولامین کاهش یابد، مقایسه مقدار هر مشتق موجود در همان مخلوط اغلب جالب است. ترکیب را معمولاً با نسبت جذب در 351 و 361 نانومتر می‌توان تعیین کرد. اگرچه طیف هیدروكوكوبولامین شبیه به سیانوكوبالامین است، اما به pH وابسته است. بنابراین، به عنوان یک روش جایگزین، میزان جذب در 361 نانومتر از محلول pH 8 در برابر محلول pH 2 اندازه‌گیری می‌شود و این نشان‌ دهنده تغییر طیفی هیدروکسوکوبولامین با pH است.

شناسایی سیاناکوبالامین

اکنون روش تجزیه و تحلیل کیفی ویتامین ب 12 ارائه شده است.

تهیه نمونه:

تقریباً 300 میلی گرم استاندارد سیانوکوبالامین حاوی 1/07 درصد سیانوکوبالامین و مانیتول در 100 میلی لیتر آب تصفیه شده حل می‌شوند. سپس رقیق‌سازی 1:100 با رقیق‌سازی به صورت مرحله‌ای تهیه می‌شود. کسری از محلول سیانوکوبالامین به یک کوارتز 1 سانتی‌متری منتقل می‌شود و طیف کامل از 200 تا 700 نانومتر بر اساس با طیف سنجی اندازه‌گیری می‌شود.

یک کاوت پر از آب تصفیه شده به عنوان مرجع استفاده می‌شود. به عنوان معیار پذیرش آزمون، حضور سه ماکزیمم مقدار در 1±278، 1±361 ، 2±550 نانومتر کنترل می‌شود. نسبت جذب در طول موج 361 به 278 نانومتر باید در محدوده 1/90-1/70 باشد و نسبت جذب در طول موج 361 به 550 نانومتر باید در محدوده 3/40-3/15 باشد. در جدول زیر معیارهای پذیرش و نتایج حاصل از اندازه‌گیری ویتامین ب 12 اندازه‌گیری شده است.

جدول نمایش دهنده میزان غلطت